Ngày 1 - MẸ DẠY CON LẮNG NGHE

Thứ sáu - 31/07/2026 03:37 41

NGÀY 1 – MẸ DẠY CON LẮNG NGHE

Lm Anmai, Cssr

Cuộc sống của con người hôm nay có quá nhiều âm thanh. Tiếng điện thoại báo tin, tiếng người nói, tiếng xe cộ, tiếng tranh luận, tiếng khen chê, tiếng quảng cáo, tiếng mời gọi của tiền bạc, danh vọng và hưởng thụ. Giữa biết bao âm thanh ấy, con người vẫn có thể rơi vào một sự thinh lặng đáng sợ: không còn nghe được tiếng lòng mình, không nghe được tiếng của người bên cạnh và nhất là không nghe được tiếng Thiên Chúa. Người ta nói rất nhiều nhưng nghe rất ít. Người ta muốn người khác hiểu mình nhưng lại không đủ kiên nhẫn để hiểu người khác. Người ta dễ dàng trả lời khi người đối diện chưa nói hết, dễ phán đoán khi chưa biết rõ câu chuyện, dễ nổi giận vì chỉ nghe một phần sự thật. Bởi đó, trong ngày đầu tiên của hành trình ba mươi ngày sống dưới sự hướng dẫn của Đức Maria Trinh Vương, Mẹ mời gọi mỗi người học một bài học rất căn bản nhưng vô cùng cần thiết: học lắng nghe.

Đức Maria là người nữ của sự lắng nghe. Trước khi Mẹ nói lời “Xin vâng”, Mẹ đã lắng nghe lời sứ thần. Trước khi cưu mang Ngôi Lời trong lòng mình, Mẹ đã mở lòng đón nhận Lời Thiên Chúa. Biến cố Truyền Tin không bắt đầu bằng một bài diễn văn dài của Đức Maria, nhưng bắt đầu bằng việc Mẹ lắng nghe. Sứ thần Gabriel đến và chào Mẹ: “Mừng vui lên, hỡi Đấng đầy ân sủng, Đức Chúa ở cùng bà.” Trước lời chào ấy, Đức Maria không vội vàng đáp lại. Tin Mừng cho biết Mẹ bối rối và tự hỏi lời chào ấy có nghĩa gì. Sự bối rối của Mẹ không phải là thái độ khép lòng hay nghi ngờ Thiên Chúa, nhưng là thái độ của một tâm hồn biết suy nghĩ, biết phân định và biết dành chỗ cho tiếng Chúa. Mẹ không hấp tấp. Mẹ không để cảm xúc nhất thời dẫn dắt. Mẹ lắng nghe, suy đi nghĩ lại và tìm hiểu xem Thiên Chúa muốn gì nơi cuộc đời mình.

Lắng nghe không có nghĩa là chỉ im lặng bên ngoài. Có những người không nói nhưng trong lòng vẫn đầy tiếng chống đối, thành kiến và kết án. Có những người ngồi trước mặt người khác nhưng tâm trí lại đang ở nơi xa. Có những người nghe bằng tai nhưng không nghe bằng trái tim. Lắng nghe theo gương Đức Maria là mở cả tâm trí và tâm hồn để đón nhận. Mẹ không chỉ nghe những lời dễ chịu. Mẹ còn nghe những lời làm đảo lộn mọi dự tính riêng. Mẹ đã đính hôn với thánh Giuse và có thể đã hình dung về một mái ấm đơn sơ, bình dị tại Nazareth. Thế nhưng Thiên Chúa lại mời Mẹ bước vào một con đường hoàn toàn mới, một con đường vượt quá mọi suy nghĩ của con người. Lắng nghe tiếng Chúa khiến Mẹ phải buông bỏ những dự tính riêng, phải chấp nhận những điều chưa hiểu và phải bước đi trong đức tin. Chính vì biết lắng nghe nên Mẹ mới có thể thưa: “Vâng, tôi đây là nữ tỳ của Chúa, xin Chúa cứ làm cho tôi như lời sứ thần nói.”

Con người thường thích nghe những điều hợp với ý mình. Khi ai khen, ta dễ dàng lắng nghe. Khi ai đồng tình, ta cảm thấy họ khôn ngoan. Nhưng khi có người góp ý, sửa lỗi hoặc nói điều trái với suy nghĩ của ta, ta lập tức khép lòng. Có khi người khác chưa nói xong, ta đã tìm lý lẽ để tự bảo vệ. Có khi một lời góp ý chân thành lại bị ta xem như sự xúc phạm. Có khi Thiên Chúa dùng một người rất bình thường, thậm chí một người ta không thích, để nhắc nhở ta, nhưng vì thành kiến nên ta không đón nhận. Đức Maria dạy con rằng người biết lắng nghe không chỉ nghe những điều mình muốn nghe, nhưng còn can đảm nghe những điều cần thiết cho sự trưởng thành của mình.

Mẹ đã lắng nghe tiếng Chúa trong những hoàn cảnh rất khác nhau. Mẹ nghe lời sứ thần trong căn nhà nhỏ tại Nazareth. Mẹ nghe lời chúc tụng của bà Êlisabét khi đến thăm người chị họ. Mẹ nghe lời các mục đồng kể lại những điều thiên thần đã loan báo về Hài Nhi. Mẹ nghe lời cụ già Simêon tiên báo rằng một lưỡi gươm sẽ đâm thâu tâm hồn Mẹ. Mẹ nghe những lời của Con trẻ Giêsu trong Đền Thờ, dù lúc ấy Mẹ chưa hiểu hết. Mẹ nghe Chúa Giêsu giảng dạy giữa dân chúng. Mẹ nghe những lời chế nhạo, kết án và nguyền rủa hướng về Con mình trên đường lên Núi Sọ. Dưới chân thập giá, Mẹ nghe lời Chúa Giêsu trối người môn đệ yêu dấu cho Mẹ: “Thưa Bà, đây là con của Bà.” Suốt cuộc đời, Mẹ không ngừng lắng nghe. Có những lời đem đến niềm vui, nhưng cũng có những lời khiến trái tim Mẹ tan nát. Dù vậy, Mẹ vẫn đón nhận tất cả trong niềm tin và đem mọi sự suy đi nghĩ lại trong lòng.

Thánh sử Luca hai lần nhấn mạnh thái độ ấy của Đức Maria: Mẹ ghi nhớ và suy đi nghĩ lại mọi sự trong lòng. Mẹ không hiểu mọi việc ngay tức khắc. Mẹ cũng không được Thiên Chúa giải thích trước toàn bộ con đường phải đi. Mẹ chỉ nhận đủ ánh sáng cho từng bước chân. Nhưng Mẹ không vì chưa hiểu mà từ chối lắng nghe. Đây là bài học rất quý giá cho đời sống đức tin. Nhiều khi ta chỉ muốn nghe Chúa khi Chúa giải thích rõ ràng, khi mọi sự phù hợp với lý trí và khi biết chắc kết quả sẽ tốt đẹp. Ta muốn Chúa cho biết trước tại sao đau khổ xảy đến, tại sao lời cầu nguyện chưa được nhận lời, tại sao người tốt gặp gian nan, tại sao người thân phải đau bệnh, tại sao gia đình lại gặp bất hòa. Khi chưa nhận được câu trả lời, ta dễ khép lòng hoặc trách móc Thiên Chúa. Đức Maria dạy ta rằng lắng nghe Chúa không phải là hiểu hết mọi sự, nhưng là tin rằng Thiên Chúa vẫn đang hiện diện và dẫn dắt, ngay cả khi con đường trước mặt còn phủ đầy bóng tối.

Muốn nghe được tiếng Chúa, con người cần có thinh lặng. Không phải lúc nào Thiên Chúa cũng nói qua những biến cố lớn lao. Rất nhiều khi Người nói trong sự nhẹ nhàng của lương tâm, trong một câu Kinh Thánh, trong lời khuyên của một người thân, trong tiếng khóc của người nghèo, trong ánh mắt buồn của một người cô đơn, trong sự mệt mỏi của cha mẹ, trong nỗi lo lắng của người bạn đời, trong câu hỏi đơn sơ của một đứa trẻ. Nhưng vì quá bận rộn, ta đã đi ngang qua những tiếng nói ấy. Ta cầu nguyện mà chỉ nói với Chúa, không để Chúa nói. Ta đọc kinh thật nhiều nhưng tâm hồn vẫn xao động. Ta dự lễ nhưng tâm trí lại chạy theo công việc, tiền bạc và những dự định riêng. Ta xin Chúa hướng dẫn nhưng lại không dành một khoảng lặng nào để nhận ra sự hướng dẫn của Người.

Đức Maria Trinh Vương mời con bước vào trường học của sự thinh lặng. Sự thinh lặng của Mẹ không phải là trốn tránh cuộc đời, nhưng là một sự thinh lặng đầy sức sống. Trong thinh lặng, Mẹ nghe Chúa. Trong thinh lặng, Mẹ hiểu nhu cầu của người khác. Trong thinh lặng, Mẹ nhận ra tiệc cưới Cana đang thiếu rượu. Tin Mừng không kể rằng có ai đến báo cho Mẹ biết. Có lẽ vì Mẹ có một trái tim luôn chú ý nên đã nhận ra sự bối rối của gia chủ. Người biết lắng nghe không cần người khác phải kêu thật lớn mới nhận ra nỗi đau của họ. Một người mẹ biết lắng nghe có thể nhận ra con mình đang buồn dù nó vẫn nói rằng không có chuyện gì. Một người chồng biết lắng nghe sẽ nhận ra sự mệt mỏi của vợ sau một ngày vất vả. Một người vợ biết lắng nghe có thể hiểu được áp lực mà chồng đang mang. Một mục tử biết lắng nghe sẽ nhận ra những vết thương ẩn kín trong lòng người giáo dân. Một người con biết lắng nghe sẽ hiểu rằng đằng sau những lời nhắc nhở của cha mẹ là cả một tình thương và sự lo lắng.

Nhiều đổ vỡ trong gia đình không bắt đầu từ những vấn đề quá lớn, nhưng từ việc người ta không còn lắng nghe nhau. Cha mẹ chỉ muốn con cái nghe lời mình nhưng không muốn nghe những áp lực, sợ hãi và thao thức của con. Con cái cho rằng cha mẹ cổ hủ nên không còn kiên nhẫn nghe những lời nhắc nhở. Vợ chồng sống chung một mái nhà nhưng mỗi người lại ở trong thế giới riêng. Khi người này nói, người kia nhìn vào điện thoại. Khi người này tâm sự, người kia chỉ đưa ra những lời phán xét. Dần dần, người ta không còn muốn nói nữa vì cảm thấy có nói cũng chẳng ai nghe. Sự im lặng lúc ấy không còn là bình an mà trở thành một bức tường ngăn cách.

Đức Maria dạy con lắng nghe không phải để tìm lỗi, nhưng để yêu thương. Khi một người đang đau khổ, điều họ cần trước hết có khi không phải là một lời khuyên, nhưng là một người ngồi bên và lắng nghe. Có những nỗi đau không thể giải quyết bằng vài câu nói. Có những vết thương cần thời gian. Có những người chỉ cần biết rằng họ không cô đơn. Ta thường vội vàng nói: “Đừng buồn nữa”, “Có gì đâu mà lo”, “Người khác còn khổ hơn”, “Phải mạnh mẽ lên”. Những lời ấy có thể xuất phát từ thiện ý nhưng đôi khi lại làm người đau khổ cảm thấy mình không được thấu hiểu. Mẹ Maria không nói nhiều, nhưng sự hiện diện của Mẹ luôn đem lại bình an. Mẹ đứng dưới chân thập giá, không thể cất đi đau khổ của Chúa Giêsu, nhưng Mẹ hiện diện, lắng nghe và cùng Con mình đi đến cùng con đường hiến tế.

Lắng nghe cũng đòi hỏi sự khiêm nhường. Người kiêu ngạo cho rằng mình đã biết hết, không cần ai góp ý. Người khiêm nhường hiểu rằng mình có thể sai, có thể thiếu sót và luôn cần học hỏi. Đức Maria được đầy ân sủng nhưng Mẹ vẫn lắng nghe. Mẹ là Mẹ Thiên Chúa nhưng Mẹ vẫn giữ thái độ của một nữ tỳ. Mẹ không lấy địa vị cao trọng để buộc người khác phải phục vụ mình. Mẹ lên đường đến với bà Êlisabét và ở lại phục vụ người chị họ suốt ba tháng. Mẹ lắng nghe tiếng gọi của tình yêu và mau mắn đáp lại bằng hành động. Lắng nghe thật sự không dừng lại ở việc nghe, nhưng dẫn đến thay đổi và phục vụ. Khi nghe được tiếng Chúa mà đời sống không biến đổi, có thể ta mới chỉ nghe bằng tai chứ chưa nghe bằng lòng.

Trong đời sống đạo, ta có thể đọc rất nhiều sách, nghe rất nhiều bài giảng, tham dự nhiều khóa học, nhưng vẫn không trưởng thành nếu không biết lắng nghe và đem Lời Chúa ra thực hành. Có người thích nghe những bài giảng mới lạ nhưng lại không thay đổi cách cư xử với người thân. Có người thuộc nhiều câu Kinh Thánh nhưng vẫn nói lời làm tổn thương người khác. Có người siêng năng đọc kinh nhưng lại không nghe được tiếng kêu của người nghèo. Chúa Giêsu đã nói: “Ai có tai thì nghe.” Ai cũng có đôi tai thể lý, nhưng không phải ai cũng có đôi tai tâm hồn. Đức Maria là người đã nghe Lời Chúa, giữ lấy Lời và để Lời sinh hoa trái trong cuộc đời mình.

Trong ngày thứ nhất của hành trình này, mỗi người được mời gọi nhìn lại cách mình lắng nghe. Ta có thật sự nghe người khác nói hay chỉ chờ đến lượt mình lên tiếng? Ta có lắng nghe người thân hay chỉ nghe những người bên ngoài? Ta có nghe lời góp ý hay lập tức tự ái? Ta có nghe tiếng lương tâm khi làm điều sai trái hay tìm cách biện minh? Ta có lắng nghe Lời Chúa trong Thánh Kinh và trong các biến cố hằng ngày không? Ta có dành cho Chúa một khoảng thinh lặng hay mọi giờ phút đều bị lấp đầy bởi màn hình, công việc và những âm thanh không cần thiết?

Hôm nay, hãy tập một việc rất nhỏ: khi một người nói với ta, hãy nhìn họ, để điện thoại xuống, không ngắt lời, không vội phán xét và không chuẩn bị câu trả lời khi họ còn đang nói. Hãy cố gắng nghe cả những điều họ nói lẫn những điều họ chưa thể nói thành lời. Trong cầu nguyện, sau khi đọc kinh, hãy dành vài phút thinh lặng. Đừng bắt Chúa phải trả lời ngay. Chỉ cần ở trước mặt Người như Đức Maria đã ở trước mặt sứ thần. Hãy mở lòng và thưa: “Lạy Chúa, xin hãy phán, vì con đang lắng nghe.” Trong ngày sống, hãy chú ý đến những dấu chỉ nhỏ bé: một người cần được hỏi thăm, một người đang cần được giúp đỡ, một người lâu ngày không ai trò chuyện, một thành viên trong gia đình đang lặng lẽ mang một nỗi buồn.

Có thể ta sẽ nhận ra rằng lâu nay mình đã nói quá nhiều và nghe quá ít. Có thể ta sẽ thấy nhiều lần mình làm tổn thương người khác vì không nghe hết câu chuyện. Có thể ta sẽ hiểu rằng một số xung đột không đến từ ác ý, nhưng từ việc hai bên đều muốn được nghe mà không ai chịu lắng nghe. Đừng thất vọng khi nhận ra những giới hạn của mình. Đức Maria không kết án nhưng dịu dàng dẫn ta trở lại. Mẹ mời ta bắt đầu từ hôm nay, từ một cuộc trò chuyện, một giờ cầu nguyện, một lần kiềm chế không nói lời nóng giận.

Mẹ Maria là Trinh Vương không phải vì Mẹ ngồi trên ngai vàng trần thế, nhưng vì Mẹ để Thiên Chúa hoàn toàn ngự trị trong tâm hồn. Ngai tòa của Mẹ được xây bằng sự khiêm nhường, vâng phục và lắng nghe. Mẹ làm Nữ Vương bởi Mẹ đã trở thành người môn đệ hoàn hảo của Lời. Mẹ không đặt ý mình trên ý Chúa, nhưng đặt cuộc đời mình trong bàn tay Chúa. Vì thế, sống dưới sự hướng dẫn của Đức Maria Trinh Vương là học để Thiên Chúa cũng được làm Vua trong lòng ta. Muốn như vậy, điều đầu tiên ta phải làm là lắng nghe Người.

Lạy Đức Maria Trinh Vương, Mẹ của sự lắng nghe và thinh lặng, xin dạy con biết dừng lại giữa những ồn ào của cuộc sống. Xin giúp con biết nghe tiếng Chúa trong Lời Người, trong lương tâm, trong những biến cố và trong những con người Chúa gửi đến. Xin cho con đừng chỉ nghe những điều hợp ý mình, nhưng biết khiêm nhường đón nhận cả những lời góp ý, sửa dạy và mời gọi hoán cải. Xin dạy con biết lắng nghe người thân bằng một trái tim không phán xét, biết lắng nghe người đau khổ bằng sự cảm thông, biết lắng nghe người nghèo bằng lòng trắc ẩn và biết lắng nghe những người bé nhỏ mà thế gian thường bỏ quên.

Lạy Mẹ, đã nhiều lần con nói mà không nghe, đã nhiều lần con vội vàng kết luận khi chưa hiểu rõ, đã nhiều lần con làm người khác đau lòng vì sự nóng nảy và thành kiến. Xin Mẹ giúp con sửa đổi. Xin ban cho gia đình con biết lắng nghe nhau, để những khoảng cách được thu hẹp, những hiểu lầm được tháo gỡ và những vết thương được chữa lành. Xin giúp các bậc cha mẹ biết nghe con cái, con cái biết nghe cha mẹ, vợ chồng biết lắng nghe và nâng đỡ nhau. Xin cho các cộng đoàn Kitô hữu biết lắng nghe tiếng Chúa và lắng nghe nhau để cùng bước đi trong hiệp nhất.

Hôm nay, dưới sự hướng dẫn của Mẹ, con quyết tâm bớt một lời nói không cần thiết, dành thêm một phút thinh lặng trước Chúa và lắng nghe một người bằng tất cả sự hiện diện của mình. Xin Mẹ nắm tay con trong ngày đầu tiên này. Xin Mẹ dạy con biết lắng nghe như Mẹ, để con có thể thưa lời xin vâng trong mọi hoàn cảnh và để Lời Chúa được lớn lên, sinh hoa kết quả trong cuộc đời con. Amen