NGÀY 3 – MẸ DẠY CON KHIÊM NHƯỜNG

Chủ nhật - 02/08/2026 07:52 39

NGÀY 3 – MẸ DẠY CON KHIÊM NHƯỜNG

Lm Anmai, CssR

Khi nghĩ đến Đức Maria Trinh Vương, người ta có thể nghĩ đến một người Mẹ được đội triều thiên, được tôn vinh trên các thiên thần và các thánh, được Hội Thánh ca tụng là Nữ Vương trời đất. Thế nhưng, con đường đưa Mẹ đến vinh quang không phải là con đường của quyền lực, danh tiếng hay sự tự tôn. Con đường của Mẹ là con đường khiêm nhường. Chính vì Mẹ đã tự hạ trước mặt Thiên Chúa, nên Thiên Chúa đã nâng Mẹ lên. Chính vì Mẹ không tìm vinh quang cho mình, nên muôn thế hệ đã khen Mẹ diễm phúc. Chính vì Mẹ tự nhận mình chỉ là nữ tỳ hèn mọn của Chúa, nên Mẹ đã được chọn làm Mẹ của Ngôi Lời nhập thể và được tôn kính là Nữ Vương của toàn thể tạo thành.

Khiêm nhường là vẻ đẹp sâu xa nhất nơi tâm hồn Đức Maria. Trong biến cố Truyền Tin, khi sứ thần Gabriel hiện đến và cất lời chào: “Mừng vui lên, hỡi Đấng đầy ân sủng, Đức Chúa ở cùng bà”, Mẹ không tự mãn, không vui sướng vì được ca tụng, cũng không nghĩ rằng mình cao trọng hơn những người khác. Tin Mừng kể rằng Mẹ bối rối và tự hỏi lời chào ấy có ý nghĩa gì. Sự bối rối của Mẹ cho thấy một tâm hồn trong sáng, không quen nghe những lời tán dương, không tìm kiếm địa vị và cũng không nghĩ mình xứng đáng với một ân huệ lớn lao như thế. Khi hiểu được chương trình của Thiên Chúa, Mẹ chỉ thưa: “Vâng, tôi đây là nữ tỳ của Chúa, xin Chúa cứ làm cho tôi như lời sứ thần nói.” Mẹ không nói: “Tôi là người được tuyển chọn.” Mẹ không nói: “Tôi sẽ trở thành người phụ nữ cao trọng nhất.” Mẹ chỉ nhận mình là nữ tỳ. Đó là sự khiêm nhường chân thật: biết mình là ai trước mặt Thiên Chúa và để cho Thiên Chúa thực hiện điều Người muốn.

Khiêm nhường không phải là tự coi thường mình, cũng không phải là phủ nhận những khả năng và ân huệ Thiên Chúa ban. Người khiêm nhường không nói rằng mình vô dụng, không có giá trị hay không làm được điều gì. Khiêm nhường là nhìn nhận mọi sự tốt đẹp nơi mình đều bắt nguồn từ Thiên Chúa. Đức Maria biết rằng Mẹ được Thiên Chúa ban cho những ân huệ đặc biệt, nhưng Mẹ không chiếm giữ những ân huệ ấy làm của riêng. Trong bài ca Magnificat, Mẹ đã thốt lên: “Linh hồn tôi ngợi khen Đức Chúa, thần trí tôi hớn hở vui mừng vì Thiên Chúa, Đấng cứu độ tôi. Phận nữ tỳ hèn mọn, Người đoái thương nhìn tới.” Mẹ không phủ nhận việc mình được chúc phúc. Mẹ biết rằng từ nay hết mọi đời sẽ khen Mẹ diễm phúc. Nhưng Mẹ lập tức quy hướng tất cả về Thiên Chúa: “Đấng Toàn Năng đã làm cho tôi biết bao điều cao cả.” Mẹ không nói mình đã làm được những điều cao cả, nhưng tuyên xưng chính Thiên Chúa đã làm những điều cao cả nơi Mẹ.

Đó cũng là bài học đầu tiên Mẹ muốn dạy mỗi người chúng ta trong ngày thứ ba của hành trình sống dưới sự hướng dẫn của Mẹ: hãy tập nhìn nhận mọi sự mình có là quà tặng. Tài năng là quà tặng. Sức khỏe là quà tặng. Thành công là quà tặng. Chức vụ là quà tặng. Cơ hội phục vụ là quà tặng. Đức tin là quà tặng. Ngay cả khả năng cầu nguyện, làm việc thiện và hy sinh cho người khác cũng là ân sủng Thiên Chúa ban. Khi ý thức như thế, ta sẽ không còn lý do để kiêu ngạo, khinh thường hay so sánh mình với người khác. Ta chỉ có thể cảm tạ và cố gắng sử dụng những gì đã lãnh nhận để phụng sự Thiên Chúa và phục vụ tha nhân.

Trong đời sống thường ngày, lòng kiêu ngạo thường ẩn mình rất khéo léo. Không phải lúc nào kiêu ngạo cũng biểu lộ qua những lời khoe khoang lớn tiếng. Có khi kiêu ngạo xuất hiện trong việc ta luôn muốn mình đúng. Ta không chịu lắng nghe, không chấp nhận góp ý, không muốn người khác sửa lỗi cho mình. Chỉ một lời phê bình nhỏ cũng làm ta khó chịu. Chỉ một lần người khác không công nhận công lao của ta cũng khiến ta buồn bực. Ta có thể phục vụ rất nhiều, nhưng lại âm thầm chờ đợi được khen. Ta có thể hy sinh, nhưng muốn người khác biết đến sự hy sinh của mình. Ta có thể làm việc cho cộng đoàn, nhưng nếu tên mình không được nhắc tới, ta cảm thấy bị coi thường. Ta có thể nói mình làm mọi sự vì Chúa, nhưng trong lòng vẫn mong được chú ý, được công nhận và được xem là quan trọng.

Đức Maria thì hoàn toàn khác. Mẹ hiện diện trong những biến cố quan trọng nhất của lịch sử cứu độ, nhưng luôn âm thầm. Mẹ cưu mang Con Thiên Chúa, sinh Người trong hang đá, đưa Người trốn sang Ai Cập, nuôi dưỡng Người tại Nazareth và đồng hành với Người đến tận đồi Canvê. Mẹ đã làm những việc không một thụ tạo nào khác có thể làm, nhưng Mẹ không bao giờ tìm cách đặt mình ở vị trí trung tâm. Trung tâm cuộc đời Mẹ luôn là Chúa Giêsu. Mẹ không giữ người ta lại với mình, nhưng luôn đưa họ đến với Con của Mẹ. Tại tiệc cưới Cana, sau khi nhận ra gia đình chủ tiệc đã hết rượu, Mẹ không tìm cách tự mình giải quyết vấn đề để được ca ngợi. Mẹ đến với Chúa Giêsu và sau đó nói với những người giúp việc: “Người bảo gì, các anh cứ việc làm theo.” Đó là lời của một người hoàn toàn quên mình. Mẹ chỉ cho người ta thấy Chúa Giêsu, rồi âm thầm lui lại phía sau.

Sống khiêm nhường là tập để cho Chúa Giêsu lớn lên và cái tôi của mình nhỏ lại. Điều này không dễ, bởi con người tự nhiên luôn muốn được nhìn thấy, được nghe đến và được công nhận. Ta muốn người khác làm theo ý mình. Ta muốn lời mình có trọng lượng. Ta muốn công việc mình làm được đánh giá cao. Ta muốn những hy sinh của mình được ghi nhận. Nhưng Đức Maria nhắc chúng ta rằng giá trị của một việc tốt không nằm ở chỗ có bao nhiêu người biết đến, mà ở chỗ việc ấy được làm với bao nhiêu tình yêu trước mặt Thiên Chúa. Một việc nhỏ được làm trong âm thầm nhưng với lòng yêu mến chân thành có thể quý giá hơn một công việc lớn được thực hiện để tìm tiếng khen.

Mẹ đã sống gần ba mươi năm âm thầm tại Nazareth. Đó là những năm tháng không có đám đông, không có tiếng tung hô, không có những việc lạ lùng được người đời biết đến. Mẹ nấu ăn, giặt giũ, dọn dẹp nhà cửa, chăm sóc Thánh Giuse và Hài Nhi Giêsu. Những việc rất bình thường ấy đã trở thành thánh thiện vì được Mẹ làm với một tình yêu phi thường. Mẹ không cho rằng mình là Mẹ Đấng Cứu Thế nên không cần làm những việc nhỏ bé. Trái lại, chính trong những bổn phận âm thầm ấy, Mẹ đã sống trọn vẹn ơn gọi của mình. Mẹ dạy chúng ta rằng khiêm nhường không nằm ở những lời nói đẹp, nhưng được thể hiện qua việc vui lòng làm những điều nhỏ bé, những việc không ai để ý, những công việc không đem lại danh tiếng.

Có những người chỉ muốn làm những việc lớn, nhưng lại tránh những việc nhỏ. Có người sẵn sàng đứng trước đám đông để nói về tình yêu, nhưng không sẵn lòng rửa một chiếc chén trong gia đình. Có người muốn tham gia những hoạt động nổi bật, nhưng không muốn âm thầm chăm sóc người già yếu. Có người muốn được trao trách nhiệm quan trọng, nhưng lại khó chịu khi phải làm một việc bình thường. Đôi khi ta nghĩ rằng những việc nhỏ không xứng với khả năng của mình. Chính lúc ấy, Mẹ Maria mời gọi ta trở về Nazareth để học lại bài học khiêm nhường. Trong nhà Nazareth, Con Thiên Chúa đã sống như một người thợ. Mẹ Thiên Chúa đã sống như một người nội trợ. Thánh Giuse, người được trao phó kho tàng cao quý nhất của Thiên Chúa, đã âm thầm lao động để nuôi sống gia đình. Trước mặt Thiên Chúa, không có việc nào thấp hèn khi việc ấy được thực hiện vì tình yêu.

Khiêm nhường còn là biết lắng nghe. Người kiêu ngạo thường nói nhiều về mình, về suy nghĩ của mình và về những việc mình đã làm. Người khiêm nhường biết lắng nghe người khác, bởi họ không cho rằng mình đã biết tất cả. Đức Maria là người nữ của sự lắng nghe. Mẹ lắng nghe lời sứ thần. Mẹ lắng nghe lời bà Êlisabét. Mẹ lắng nghe lời các mục đồng. Mẹ lắng nghe lời ông Simêon trong Đền Thờ. Mẹ lắng nghe những lời Chúa Giêsu nói và ghi nhớ tất cả trong lòng. Có những điều Mẹ chưa hiểu ngay, nhưng Mẹ không vội phản đối hay xét đoán. Mẹ giữ lấy, suy đi nghĩ lại và chờ đợi ánh sáng của Thiên Chúa. Mẹ không bắt Thiên Chúa phải giải thích mọi sự cho mình trước khi Mẹ vâng phục.

Trong khi đó, chúng ta thường khó lắng nghe vì nghĩ mình biết rồi. Khi người khác nói, ta đã chuẩn bị sẵn câu trả lời. Khi được góp ý, ta tìm cách biện minh. Khi nghe một quan điểm khác, ta vội cho rằng người kia sai. Ta muốn người khác hiểu mình nhưng lại ít cố gắng hiểu người khác. Ta muốn người khác đón nhận ý kiến của mình nhưng không sẵn lòng đón nhận ý kiến của họ. Mẹ dạy ta rằng muốn trở nên khiêm nhường, trước hết phải biết im lặng. Im lặng để nghe Chúa. Im lặng để nghe người bên cạnh. Im lặng để nhận ra những giới hạn và sai lầm của chính mình. Nhiều cuộc xung đột trong gia đình và cộng đoàn sẽ được hóa giải nếu mỗi người biết bớt nói về mình và biết lắng nghe người khác nhiều hơn.

Khiêm nhường cũng là dám nhận lỗi. Người kiêu ngạo sợ nhận lỗi vì nghĩ rằng nhận lỗi sẽ làm mình mất giá trị. Nhưng thật ra, người dám nói lời xin lỗi mới là người mạnh mẽ. Xin lỗi không làm ta nhỏ đi, nhưng giúp ta trưởng thành. Có những gia đình sống trong lạnh nhạt nhiều năm chỉ vì không ai chịu nói lời xin lỗi trước. Có những mối tương quan bị đổ vỡ không phải vì lỗi lầm quá lớn, nhưng vì mỗi người đều muốn bảo vệ cái tôi của mình. Ai cũng chờ người kia xuống nước. Ai cũng nghĩ rằng mình bị tổn thương nhiều hơn. Ai cũng muốn người kia thay đổi trước. Mẹ Maria mời ta bước xuống khỏi chiếc ngai của tự ái để chủ động làm hòa, để dám nói: “Tôi đã sai”, “Xin hãy tha thứ cho tôi”, “Tôi đã làm bạn buồn”, “Chúng ta hãy bắt đầu lại.”

Khiêm nhường không làm con người trở nên yếu đuối, trái lại, khiêm nhường đem lại một sức mạnh phi thường. Đức Maria là người khiêm nhường nhất nhưng cũng là người can đảm nhất. Mẹ đủ can đảm để thưa tiếng xin vâng dù chưa biết tương lai sẽ ra sao. Mẹ đủ can đảm để đối diện với nguy cơ bị hiểu lầm khi mang thai bởi quyền năng Chúa Thánh Thần. Mẹ đủ can đảm để lên đường đến Bêlem trong những ngày sắp sinh. Mẹ đủ can đảm để đưa Con trốn sang Ai Cập. Mẹ đủ can đảm để đứng dưới chân thập giá khi nhiều môn đệ đã bỏ trốn. Sự khiêm nhường của Mẹ không phải là sự sợ hãi hay thụ động. Mẹ không yếu đuối trước sự dữ, nhưng mạnh mẽ trong sự tín thác. Vì không dựa vào mình, Mẹ hoàn toàn dựa vào Thiên Chúa. Chính vì thế, Mẹ có thể đứng vững giữa những thử thách mà sức riêng của con người không thể chịu nổi.

Người kiêu ngạo tưởng rằng mình mạnh vì không cần ai. Người khiêm nhường biết mình yếu và cần đến Thiên Chúa. Người kiêu ngạo nói: “Tôi có thể tự làm tất cả.” Người khiêm nhường thưa: “Lạy Chúa, nếu không có Chúa, con chẳng làm được gì.” Người kiêu ngạo che giấu sự yếu đuối của mình. Người khiêm nhường đặt sự yếu đuối ấy trong tay Thiên Chúa và để cho sức mạnh của Người hoạt động. Bởi thế, khiêm nhường không phải là chối bỏ bản thân, mà là đặt bản thân đúng vị trí: con là thụ tạo, Chúa là Đấng Tạo Hóa; con là người được yêu thương, Chúa là nguồn mạch tình yêu; con là người cộng tác, Chúa mới là Đấng hoàn thành mọi sự.
Dưới chân thập giá, sự khiêm nhường của Mẹ đạt đến mức trọn vẹn. Mẹ đã nghe sứ thần loan báo rằng Con của Mẹ sẽ được gọi là Con Đấng Tối Cao, sẽ được trao ngai vàng vua Đavít và triều đại của Người sẽ vô cùng vô tận. Thế nhưng, trên đồi Canvê, Mẹ lại nhìn thấy Người bị kết án, bị chế nhạo, bị đóng đinh và chết như một tội nhân. Mẹ không hiểu hết mầu nhiệm ấy, nhưng Mẹ vẫn tin. Mẹ không đòi Thiên Chúa phải giải thích. Mẹ không nói rằng mình đã hy sinh quá nhiều nên không đáng phải chịu đau khổ như vậy. Mẹ không dùng địa vị làm Mẹ Thiên Chúa để xin được miễn trừ khỏi thập giá. Mẹ đứng đó, lặng lẽ hiệp dâng Con và hiệp dâng chính mình. Khiêm nhường sâu xa nhất là vẫn tín thác khi chương trình của Thiên Chúa khác với mong muốn của ta.
Trong đời sống, ta thường dễ khiêm nhường khi mọi sự diễn ra thuận lợi. Nhưng khi gặp thất bại, bị hiểu lầm, bị bỏ quên hoặc phải chịu thiệt thòi, cái tôi bắt đầu phản ứng. Ta hỏi tại sao người khác được thành công còn mình lại thất bại. Ta đau vì không được đánh giá đúng. Ta buồn vì công sức mình không được ghi nhận. Ta khó chịu khi một người kém hơn mình lại được trao trách nhiệm lớn hơn. Ta ghen tị khi người khác được khen. Ta âm thầm so sánh và để lòng mình mất bình an. Những lúc ấy, hãy nhìn lên Mẹ. Mẹ là người cao trọng nhất nhưng chưa bao giờ tranh giành vị trí. Mẹ được tuyển chọn đặc biệt nhưng không coi thường bất cứ ai. Mẹ đầy ân sủng nhưng không xem mình vượt trội. Mẹ được tôn làm Nữ Vương nhưng luôn sống như một nữ tỳ.

Sự khiêm nhường đích thực giúp ta vui trước thành công của người khác. Người khiêm nhường không xem tài năng của người khác là một mối đe dọa. Họ không cần phải hạ thấp ai để nâng mình lên. Họ có thể khen ngợi người khác cách chân thành, bởi họ hiểu rằng mỗi người đều có một chỗ riêng trong chương trình của Thiên Chúa. Khi đến thăm bà Êlisabét, Đức Maria không nói về đặc ân lớn lao mình vừa lãnh nhận. Mẹ đến để phục vụ người chị họ lớn tuổi đang mang thai. Mẹ vui với niềm vui của bà Êlisabét. Mẹ ở lại khoảng ba tháng để giúp đỡ bà. Người đang cưu mang Con Thiên Chúa lại cúi xuống phục vụ một người khác. Đó chính là dấu chỉ chắc chắn của khiêm nhường: càng nhận được nhiều, càng thấy mình có trách nhiệm phục vụ nhiều hơn.

Chức vụ, địa vị và trách nhiệm không được ban để chúng ta đứng trên người khác, nhưng để phục vụ người khác. Người có quyền mà thiếu khiêm nhường dễ biến quyền bính thành phương tiện khẳng định bản thân. Họ muốn mọi người phải nghe mình, kính trọng mình và làm theo ý mình. Nhưng Đức Maria Trinh Vương cho thấy một kiểu vương quyền hoàn toàn khác. Mẹ là Nữ Vương vì Mẹ phục vụ. Mẹ cao trọng vì Mẹ biết cúi xuống. Mẹ quyền thế vì Mẹ hoàn toàn thuộc về Thiên Chúa. Vương quyền của Mẹ không đè nặng trên ai, nhưng che chở, nâng đỡ, an ủi và dẫn đưa con cái đến với Chúa Giêsu. Mẹ không cai trị bằng mệnh lệnh, nhưng hướng dẫn bằng tình yêu.

Ngày hôm nay, Mẹ mời gọi con xét lại cách con đang sống. Con có thường tìm lời khen không? Con có buồn khi người khác không công nhận mình không? Con có khó chịu khi bị góp ý không? Con có luôn muốn phần đúng thuộc về mình không? Con có âm thầm so sánh mình với người khác không? Con có ghen tị trước thành công của họ không? Con có xem thường những người ít học, nghèo khó, yếu đuối hoặc không có địa vị không? Con có sẵn sàng làm những việc nhỏ bé mà không ai biết đến không? Con có đủ khiêm nhường để nói lời xin lỗi, để nhận mình sai, để xin người khác giúp đỡ và để bắt đầu lại không?

Có thể con vẫn nghĩ mình là người khiêm nhường vì con ít nói hoặc không thích xuất hiện trước đám đông. Nhưng khiêm nhường không chỉ là vẻ bề ngoài. Một người có thể rất im lặng nhưng bên trong lại đầy tự ái. Một người có thể không khoe khoang bằng lời nói nhưng âm thầm xem thường người khác. Một người có thể từ chối lời khen ngoài miệng nhưng trong lòng lại mong được khen nhiều hơn. Vì thế, khiêm nhường phải bắt đầu từ bên trong, từ cách con nhìn nhận chính mình trước mặt Thiên Chúa. Con không cần phải chứng minh giá trị của mình bằng việc hơn người khác. Giá trị của con nằm ở chỗ con là con của Thiên Chúa, được Người yêu thương và cứu chuộc. Khi biết mình được yêu vô điều kiện, con không còn phải tranh giành lời khen hay sự công nhận.

Mẹ Maria không cần người đời khẳng định giá trị của Mẹ, bởi Mẹ biết Mẹ thuộc về Thiên Chúa. Khi một người biết mình thuộc về Chúa, họ có thể sống tự do. Họ không bị điều khiển bởi tiếng khen hay tiếng chê. Được khen, họ cảm tạ Chúa. Bị chê, họ bình tâm xét lại. Thành công, họ không tự cao. Thất bại, họ không tuyệt vọng. Được trao nhiệm vụ lớn, họ phục vụ với lòng biết ơn. Phải làm việc nhỏ, họ vẫn chu toàn với tình yêu. Họ không đặt giá trị bản thân trên ánh mắt thay đổi của người đời, nhưng trên tình yêu trung tín của Thiên Chúa.

Muốn học khiêm nhường với Mẹ, con hãy bắt đầu bằng những việc rất cụ thể. Hôm nay, con có thể nhường cho người khác nói trước. Con có thể lắng nghe mà không cắt ngang. Con có thể làm một việc tốt mà không kể cho ai. Con có thể vui lòng nhận một góp ý. Con có thể xin lỗi một người mình đã làm tổn thương. Con có thể cảm ơn người đã giúp mình. Con có thể khen một người mà lâu nay con vẫn âm thầm ghen tị. Con có thể phục vụ một người không có khả năng đáp trả. Con có thể nhận một việc nhỏ mà không than phiền. Con có thể cầu nguyện cho một người thành công hơn mình. Những việc ấy tuy nhỏ nhưng sẽ giúp cái tôi của con được thanh luyện từng ngày.

Khiêm nhường là một hành trình dài, bởi cái tôi luôn tìm cách trở lại. Hôm nay ta có thể khiêm nhường, nhưng ngày mai lại tự mãn. Hôm nay ta vui lòng phục vụ âm thầm, nhưng ngày mai lại mong được công nhận. Bởi thế, ta cần đến sự hướng dẫn liên lỉ của Mẹ. Mỗi sáng, hãy xin Mẹ giúp mình sống như một nữ tỳ, một tôi tớ nhỏ bé trong nhà Chúa. Mỗi tối, hãy cùng Mẹ nhìn lại những lúc ta đã tìm mình, bảo vệ mình, đề cao mình hoặc làm tổn thương người khác vì tự ái. Đừng thất vọng khi nhận ra mình còn nhiều kiêu ngạo. Việc nhìn thấy sự kiêu ngạo của bản thân đã là một bước đầu của khiêm nhường. Hãy trao những yếu đuối ấy cho Mẹ và xin Mẹ giúp ta bắt đầu lại.

Lạy Đức Maria Trinh Vương, Mẹ được Thiên Chúa nâng lên cao bởi Mẹ đã sống một đời khiêm nhường sâu thẳm. Xin dạy con biết nhận mình là một thụ tạo nhỏ bé, được sống hoàn toàn nhờ ân sủng và tình thương của Thiên Chúa. Xin giải thoát con khỏi lòng tự cao, tính tự ái, sự ganh tị và khát vọng được người khác công nhận. Xin giúp con biết vui trước những điều tốt đẹp nơi người khác, biết lắng nghe khi được góp ý, biết nhận lỗi khi sai và biết âm thầm làm những việc nhỏ bé với tình yêu lớn lao.

Lạy Mẹ, xin dạy con không tìm vinh quang cho mình, nhưng tìm vinh quang cho Thiên Chúa. Xin dạy con không giữ người khác lại với mình, nhưng luôn dẫn họ đến với Chúa Giêsu. Xin cho con biết cúi xuống để phục vụ, biết lui lại để người khác được lớn lên, biết im lặng để nghe được tiếng Chúa và biết đón nhận những giới hạn của mình trong bình an. Khi được thành công, xin giữ con khỏi tự mãn. Khi gặp thất bại, xin giữ con khỏi thất vọng. Khi được khen, xin cho con biết tạ ơn Chúa. Khi bị hiểu lầm, xin cho con biết kiên nhẫn và tín thác.

Lạy Mẹ là Nữ Vương khiêm nhường, xin đồng hành với con trong ngày hôm nay. Xin giúp con nhớ rằng mọi điều tốt đẹp nơi con đều là hồng ân. Xin cho lời nói, việc làm và cách cư xử của con không làm nổi bật cái tôi, nhưng làm cho khuôn mặt Chúa Giêsu được tỏ hiện. Xin dạy con biết thưa như Mẹ: “Này con là tôi tớ của Chúa, xin Chúa cứ làm cho con như lời Người muốn.” Và xin cho con hiểu rằng con đường đi lên với Thiên Chúa luôn bắt đầu bằng việc cúi xuống trong yêu thương, bởi ai tự nâng mình lên sẽ bị hạ xuống, còn ai tự hạ mình xuống sẽ được Thiên Chúa nâng lên.

Thực hành ngày thứ ba: Hôm nay, con sẽ âm thầm làm một việc tốt mà không để người khác biết; con sẽ vui lòng đón nhận ít nhất một lời góp ý mà không biện minh; con sẽ chân thành khen ngợi một điều tốt nơi người khác; và trước khi đi ngủ, con sẽ thưa với Mẹ: “Lạy Mẹ Maria, xin dạy con biết sống nhỏ bé để Chúa được lớn lên trong con.”