Ngày 16 - MẸ DẠY CON SỐNG NGHÈO KHÓ

Thứ bảy - 15/08/2026 07:32 79

30 NGÀY SỐNG DƯỚI SỰ HƯỚNG DẪN CỦA ĐỨC MARIA TRINH VƯƠNG

NGÀY 16 – MẸ DẠY CON SỐNG NGHÈO KHÓ

Lm Anmai, CssR

Có lẽ khi nghe nói đến hai chữ “nghèo khó”, nhiều người cảm thấy sợ. Người ta sợ nghèo vì nghèo thường đi chung với thiếu thốn, vất vả, thua thiệt và bất an. Người ta cố gắng làm việc, tích lũy và tìm kiếm thật nhiều để không phải rơi vào cảnh nghèo. Điều ấy không sai, bởi con người có trách nhiệm lo cho cuộc sống của mình và những người thân yêu. Thế nhưng, nghèo khó mà Tin Mừng nói đến không chỉ là không có tiền bạc hay của cải. Nghèo khó theo tinh thần của Chúa là một thái độ nội tâm: biết mình không phải là chủ nhân tuyệt đối của mọi sự, biết đón nhận tất cả như ân ban, biết sử dụng những gì mình có trong tinh thần trách nhiệm, biết chia sẻ với người thiếu thốn và biết đặt trọn niềm cậy trông nơi Thiên Chúa. Nhìn lên Đức Maria Trinh Vương, ta gặp một người Mẹ đã sống trọn vẹn tinh thần nghèo khó ấy. Mẹ không có ngai vàng theo kiểu trần gian, không có cung điện nguy nga, không có quyền lực, không có một cuộc đời được bao bọc bởi những tiện nghi. Mẹ chỉ có một tâm hồn rộng mở để Thiên Chúa làm chủ, một đôi tay sẵn sàng phục vụ và một trái tim hoàn toàn thuộc về Chúa.

Mẹ Maria đã sống trong một gia đình bình dị tại làng Nadarét, một ngôi làng nhỏ bé không mấy ai biết đến. Cuộc sống của Mẹ gắn liền với những công việc âm thầm, với bếp lửa gia đình, với từng bữa ăn đạm bạc, với những nhọc nhằn quen thuộc của người dân nghèo. Khi thiên thần đến truyền tin, Mẹ không đưa ra một bảng thành tích, không kể những gì mình đang có, cũng không đòi hỏi Thiên Chúa phải bảo đảm cho mình một tương lai dễ dàng. Mẹ chỉ nói: “Này tôi là nữ tỳ của Chúa, xin Chúa cứ làm cho tôi như lời sứ thần nói.” Lời xin vâng ấy là tiếng nói của một tâm hồn nghèo khó. Người nghèo khó đích thực không bám víu vào chương trình riêng, không xem ý muốn của mình là trung tâm, nhưng để Thiên Chúa hướng dẫn. Mẹ đã trao cho Chúa cả tương lai, cả danh dự, cả đời sống và mọi dự tính riêng tư. Mẹ chấp nhận để cuộc đời mình bước sang một hướng hoàn toàn mới, dù chưa biết phía trước sẽ có những gì. Đó không phải là sự thụ động, nhưng là lòng tin mạnh mẽ của người biết rằng Thiên Chúa chính là gia nghiệp quý giá nhất.

Mẹ nghèo khó vì Mẹ không xem mình là trung tâm. Mẹ không giữ Chúa Giêsu cho riêng mình. Vừa cưu mang Con Thiên Chúa, Mẹ đã vội vã lên đường đến thăm bà Êlisabét. Mẹ mang Chúa đến cho người khác, đem niềm vui đến cho một gia đình đang cần sự hiện diện và giúp đỡ. Người sống nghèo khó không đóng kín đời mình trong ích kỷ. Họ hiểu rằng những gì họ có đều là hồng ân và hồng ân chỉ thật sự sinh hoa trái khi được trao ban. Mẹ đã nhận được ân huệ lớn lao nhất là được làm Mẹ Đấng Cứu Thế, nhưng Mẹ không tự hào, không đòi người khác phục vụ, không tìm kiếm sự tôn kính. Mẹ lại trở thành người phục vụ. Mẹ cúi xuống trước nhu cầu của tha nhân. Mẹ làm những việc nhỏ bé và bình thường với một tình yêu lớn lao. Chính vì không giữ lại cho mình nên tâm hồn Mẹ luôn rộng rãi. Chính vì không bị của cải, danh vọng và cái tôi chiếm giữ nên Mẹ có chỗ cho Thiên Chúa và tha nhân.

Tại Bêlem, Mẹ đã sinh Chúa Giêsu trong cảnh nghèo khó. Con Thiên Chúa không chào đời trong cung điện, không nằm trên giường sang trọng, nhưng được đặt trong máng cỏ vì không tìm được chỗ trong nhà trọ. Trong hoàn cảnh ấy, Mẹ không than trách, không cay đắng, không so sánh mình với người khác. Mẹ lặng lẽ đón nhận và chăm sóc Hài Nhi bằng tất cả tình yêu. Có lẽ lòng Mẹ đau khi không thể dành cho Con những điều tốt đẹp hơn theo cách nhìn của con người. Nhưng chính nơi sự nghèo khó ấy, vinh quang của Thiên Chúa lại được tỏ hiện. Những người đầu tiên đến thờ lạy Hài Nhi không phải là vua chúa hay những người quyền thế, nhưng là các mục đồng nghèo hèn. Thiên Chúa đã chọn sự nghèo khó làm nơi gặp gỡ con người. Mẹ Maria hiểu rằng điều làm nên giá trị của một mái nhà không phải là sự sang trọng nhưng là tình yêu; điều làm nên sự giàu có của một gia đình không phải là có thật nhiều của cải nhưng là có Chúa hiện diện.

Mẹ cũng đã trải qua cảnh phải bồng Con trốn sang Ai Cập. Mẹ trở thành người lữ hành, người tị nạn, người phải rời bỏ quê hương để bảo vệ sự sống của Con. Mẹ không có sự bảo đảm nào ngoài lời Chúa và sự đồng hành của thánh Giuse. Trong hành trình đầy bất trắc ấy, Mẹ tiếp tục sống nghèo khó bằng niềm phó thác. Nghèo khó không chỉ là thiếu thốn vật chất, nhưng còn là chấp nhận sự mong manh của phận người. Có những lúc ta không kiểm soát được cuộc sống, không biết ngày mai sẽ ra sao, không biết con đường trước mặt dẫn về đâu. Những lúc ấy, con người dễ hoang mang, trách móc và muốn tìm một điểm tựa chắc chắn nơi tiền bạc, quyền lực hay các mối quan hệ. Mẹ dạy ta rằng điểm tựa vững chắc nhất không nằm trong những gì ta nắm giữ, nhưng nằm trong Đấng đang nắm giữ cuộc đời ta.

Ở Nadarét, Mẹ đã sống những năm tháng dài trong âm thầm và đơn sơ. Mẹ không cần được người khác biết đến. Mẹ không tìm một vị trí nổi bật. Mẹ không biến đặc ân được làm Mẹ Thiên Chúa thành lý do để đòi hỏi quyền lợi. Mẹ sống như một người phụ nữ bình thường giữa xóm làng, chu toàn những bổn phận hằng ngày với tất cả lòng trung tín. Tinh thần nghèo khó của Mẹ được thể hiện trong việc không tìm kiếm lời khen, không đòi được nhìn nhận, không sống nhờ ánh mắt của người khác. Nhiều khi ta không nghèo tiền bạc nhưng lại rất nghèo bình an, bởi ta quá lệ thuộc vào sự đánh giá của người đời. Ta muốn được chú ý, muốn được ca ngợi, muốn người khác biết những việc tốt ta đã làm. Khi không được ghi nhận, ta buồn phiền, chán nản, thậm chí bỏ cuộc. Mẹ Maria dạy ta làm mọi sự vì yêu Chúa, cho dù chẳng ai biết, chẳng ai khen và chẳng ai cảm ơn. Một việc nhỏ làm trong âm thầm với lòng yêu mến vẫn quý giá trước mặt Thiên Chúa hơn một việc lớn được thực hiện chỉ để tìm vinh quang cho bản thân.

Tại tiệc cưới Cana, Mẹ nhận ra gia chủ hết rượu. Mẹ không có của cải để giúp họ, nhưng Mẹ có niềm tin. Mẹ không tự mình giải quyết mọi sự, nhưng đưa nhu cầu của họ đến với Chúa Giêsu: “Họ hết rượu rồi.” Người nghèo khó thật sự biết mình không thể làm được tất cả. Họ không tự cho mình là vị cứu tinh của người khác. Họ biết giới hạn của mình và biết chạy đến với Thiên Chúa. Nhiều lúc ta mệt mỏi vì muốn kiểm soát mọi người, giải quyết mọi vấn đề và buộc mọi chuyện phải xảy ra theo ý mình. Ta tưởng rằng nếu không có ta thì mọi sự sẽ sụp đổ. Mẹ dạy ta biết làm phần của mình, biết trình bày nhu cầu với Chúa, rồi khiêm tốn để Chúa hành động theo cách của Người. Nghèo khó là biết rằng mình chỉ là khí cụ, còn Thiên Chúa mới là Đấng thực hiện những điều lớn lao.

Đỉnh cao của đời sống nghèo khó nơi Mẹ là dưới chân thập giá. Tại đó, Mẹ gần như mất tất cả. Người Con yêu dấu bị đóng đinh, các môn đệ bỏ trốn, đám đông chế nhạo, những hy vọng theo cái nhìn con người dường như tan vỡ. Mẹ không còn gì để nắm giữ ngoài đức tin. Thế nhưng Mẹ vẫn đứng đó. Mẹ không bỏ đi, không oán trách, không tuyệt vọng. Mẹ hiến dâng chính Con của mình cho chương trình cứu độ. Người nghèo khó nhất không hẳn là người không có tiền, nhưng là người dám để Thiên Chúa lấy đi những điểm tựa mà mình từng bám víu, để chỉ còn lại một mình Chúa. Dưới chân thập giá, Mẹ đã sống sự nghèo khó trọn vẹn: không giữ lại điều gì cho mình, kể cả Người Con yêu quý nhất. Mẹ trở nên hoàn toàn trống rỗng để đón nhận một sứ mạng mới: trở thành Mẹ của người môn đệ và Mẹ của toàn thể nhân loại.

Sống nghèo khó theo gương Mẹ không có nghĩa là khinh thường của cải hay cố tình sống thiếu trách nhiệm. Tiền bạc và vật chất tự chúng không xấu. Chúng cần thiết cho cuộc sống, cho gia đình, cho việc giáo dục, chữa bệnh và phục vụ cộng đồng. Điều nguy hiểm là khi của cải từ một phương tiện trở thành ông chủ; khi con người đánh giá nhau bằng những gì họ sở hữu; khi lòng tham khiến người ta bất chấp công bằng, lương tâm và tình nghĩa; khi ta có thật nhiều nhưng vẫn không bao giờ thấy đủ. Một người có thể sở hữu nhiều của cải mà vẫn sống nghèo khó trong tinh thần nếu biết sử dụng chúng theo ý Chúa, biết chia sẻ và không để chúng chiếm lấy trái tim. Ngược lại, một người không có nhiều tiền vẫn có thể đầy tham lam, ghen tị và cay đắng. Vì thế, nghèo khó trước hết là sự tự do nội tâm. Ta có thể sử dụng của cải, nhưng không để của cải sử dụng ta. Ta có thể sở hữu một số thứ, nhưng không để những thứ ấy sở hữu trái tim mình.

Mẹ dạy con sống nghèo khó bằng cách biết đủ. Biết đủ không phải là ngừng cố gắng hay chấp nhận sự lười biếng. Biết đủ là nhận ra mình đã được ban cho rất nhiều và biết tạ ơn. Người không biết đủ luôn thấy thiếu, dù đang có rất nhiều. Họ nhìn lên những người giàu hơn để rồi bất mãn, ghen tị và chạy theo những nhu cầu không cần thiết. Người biết đủ nhìn vào những gì mình đang có: một mái nhà, một bữa cơm, sức khỏe, công việc, gia đình, những người yêu thương, cơ hội để sống và phục vụ. Khi biết đủ, ta được giải thoát khỏi cuộc chạy đua mệt mỏi với người khác. Ta không còn phải mua sắm để chứng minh giá trị, không còn phải khoe khoang để được nhìn nhận, không còn phải sống một cuộc đời vượt quá khả năng chỉ vì sợ thua kém. Mẹ đã sống đơn sơ vì Mẹ biết Thiên Chúa là đủ cho đời mình.

Mẹ dạy con sống nghèo khó bằng cách biết chia sẻ. Có những thứ ta giữ quá lâu đến mức quên rằng chúng có thể trở thành niềm vui cho người khác. Trong tủ có những bộ quần áo nhiều năm không dùng đến, trong nhà có những vật dụng dư thừa, trên bàn có thức ăn bị bỏ phí, trong khi đâu đó vẫn có người đang thiếu thốn. Chia sẻ không chỉ là cho đi những gì dư thừa, nhưng đôi khi là bớt đi một phần của mình để người khác được sống tốt hơn. Tuy nhiên, sự nghèo khó Kitô giáo còn đi xa hơn vật chất. Ta có thể chia sẻ thời gian, khả năng, kiến thức, sự lắng nghe, lời an ủi và lòng cảm thông. Có người không cần tiền của ta nhưng cần ta ngồi lại để nghe họ nói. Có người không cần một món quà đắt tiền nhưng cần một lời hỏi thăm chân thành. Có người không thiếu cơm áo nhưng thiếu sự hiện diện yêu thương. Mẹ đã trao cho tha nhân không chỉ những gì Mẹ có, nhưng trao cả chính mình.

Mẹ dạy con sống nghèo khó bằng cách không phung phí. Mỗi hạt gạo, mỗi giọt nước, mỗi món đồ và mỗi tài nguyên đều là quà tặng của Thiên Chúa và là công sức của biết bao người. Sống nghèo khó là biết trân trọng những điều nhỏ bé, sử dụng vừa đủ, giữ gìn đồ dùng, không chạy theo thời trang và quảng cáo một cách mù quáng. Có những thứ ta mua không vì cần nhưng vì muốn lấp đầy một khoảng trống trong lòng. Mua sắm có thể đem lại niềm vui nhất thời nhưng không thể chữa lành sự trống rỗng sâu xa. Chỉ có Thiên Chúa mới lấp đầy trái tim con người. Mẹ Maria không tìm sự an toàn trong việc tích lũy. Mẹ tìm bình an trong việc thuộc trọn về Chúa. Khi lòng ta đầy Chúa, ta sẽ không còn phải dùng vật chất để chứng minh mình quan trọng hay để trốn tránh những nỗi buồn bên trong.

Mẹ dạy con sống nghèo khó bằng cách tôn trọng người nghèo. Ta có thể làm từ thiện nhưng vẫn nhìn người nghèo bằng ánh mắt thương hại hoặc coi thường. Ta có thể cho đi một món quà nhưng lại làm tổn thương phẩm giá người nhận. Người nghèo không phải là đối tượng để ta phô bày lòng tốt. Họ là anh chị em của ta. Họ có nhân phẩm, ước mơ, nỗi đau và lòng tự trọng. Khi giúp đỡ, ta cần tế nhị, khiêm tốn và chân thành. Đừng dùng một món quà nhỏ để mua lấy lời cảm ơn, một tấm hình hay tiếng khen. Mẹ Maria luôn hiện diện âm thầm, không biến sự phục vụ thành sân khấu. Mẹ dạy ta trao ban bằng bàn tay kín đáo và bằng trái tim tôn trọng. Điều người nghèo cần không chỉ là vật chất, nhưng còn là công bằng, cơ hội, sự cảm thông và một chỗ đứng xứng đáng trong cộng đồng.

Mẹ cũng dạy con chấp nhận sự nghèo khó của chính mình. Mỗi người đều có những giới hạn, yếu đuối và thiếu sót. Ta nghèo về tài năng, nghèo về kiên nhẫn, nghèo về đức tin, nghèo về tình yêu. Nhiều lúc ta cố che giấu sự yếu đuối để người khác nghĩ rằng mình mạnh mẽ. Ta sợ thú nhận rằng mình không biết, không làm được hoặc đang cần giúp đỡ. Nhưng khi dám nhận mình nghèo, ta mở lòng cho ân sủng. Thiên Chúa không thể đổ đầy một chiếc bình luôn tự cho rằng mình đã đầy. Mẹ Maria đã nhìn nhận thân phận nữ tỳ nhỏ bé, và chính vì thế Thiên Chúa đã làm cho Mẹ biết bao điều cao cả. Người khiêm nhường không xấu hổ vì giới hạn của mình. Họ biết rằng mọi điều tốt đẹp đều đến từ Chúa và họ cần anh chị em đồng hành.

Sống nghèo khó còn là biết từ bỏ những thứ không còn giúp ta đến gần Chúa. Có những mối bận tâm, thói quen, danh vọng, chức vụ và sự kiểm soát mà ta ôm giữ quá chặt. Có những tổn thương ta giữ mãi như một tài sản riêng, không chịu buông bỏ. Có những thành công trong quá khứ ta cứ nhắc lại để tìm sự kính trọng. Có những vai trò ta sợ mất vì nghĩ rằng không còn chúng thì mình chẳng còn giá trị. Mẹ dạy ta rằng giá trị của một người không nằm ở việc họ có gì, làm chức vụ gì hay được bao nhiêu người biết đến. Giá trị của ta nằm ở chỗ ta là con của Thiên Chúa. Khi nhận ra căn tính ấy, ta có thể nhẹ nhàng buông xuống những gì không cần thiết và tự do bước theo Chúa.

Ngày hôm nay, giữa một thế giới luôn thúc giục con người phải có nhiều hơn, mua nhiều hơn, nổi bật hơn và hưởng thụ nhiều hơn, đời sống nghèo khó theo Tin Mừng trở thành một lời chứng mạnh mẽ. Một gia đình biết sống giản dị, không chạy theo hình thức, biết dành phần cho người thiếu thốn là một gia đình đang loan báo Tin Mừng. Một người trẻ biết từ chối lối sống phô trương, không đánh giá bạn bè qua quần áo, điện thoại hay tiền bạc là một người trẻ đang làm chứng cho Chúa. Một người có trách nhiệm, có điều kiện nhưng biết sống thanh thoát, minh bạch và quảng đại là người đang cho thấy rằng hạnh phúc không hệ tại ở việc sở hữu thật nhiều. Một cộng đoàn biết dành ưu tiên cho người yếu thế, sử dụng tài sản chung cách cẩn trọng và không biến vật chất thành thước đo thành công là một cộng đoàn đang bước đi dưới sự hướng dẫn của Đức Maria.

Mẹ ơi, con nhận ra lòng con vẫn còn đầy những ham muốn. Con thường so sánh mình với người khác, thường buồn vì những điều mình không có mà quên tạ ơn vì những điều đang được nhận. Con có lúc mua sắm vì sĩ diện, tích lũy vì sợ hãi, giữ lại vì ích kỷ và tiêu dùng mà không nghĩ đến người nghèo. Con cũng nhiều lần muốn được chú ý, được ca ngợi và được nhìn nhận. Xin Mẹ dạy con trở nên nghèo khó trong tâm hồn, để con không còn bị tiền bạc, danh vọng và cái tôi điều khiển. Xin Mẹ dạy con biết đủ, biết tạ ơn, biết sử dụng mọi sự trong tinh thần trách nhiệm và biết quảng đại chia sẻ với những người đang thiếu thốn. Xin cho con đừng bao giờ khinh thường người nghèo, nhưng nhận ra nơi họ khuôn mặt của Chúa Giêsu.

Mẹ ơi, xin giúp con hiểu rằng điều quý giá nhất trong cuộc đời không phải là những gì con có thể cầm giữ trong tay, nhưng là tình yêu con đã trao đi. Đến cuối cuộc đời, con không thể mang theo tiền bạc, nhà cửa, chức vụ hay danh tiếng. Điều còn lại trước mặt Chúa là những lần con đã yêu thương, những giọt nước mắt con đã lau, những người đói con đã cho ăn, những người cô đơn con đã đến thăm và những món quà con đã âm thầm chia sẻ. Xin Mẹ giúp con sống mỗi ngày với một trái tim thanh thoát, để con có thể trao ban mà không tính toán, phục vụ mà không đòi đáp trả và bước theo Chúa mà không mang theo quá nhiều hành trang.

Trong ngày thứ mười sáu sống dưới sự hướng dẫn của Đức Maria Trinh Vương, con xin chọn một việc cụ thể: nhìn lại những gì con đang sở hữu, can đảm bỏ bớt một điều không cần thiết, chia sẻ một phần cho người đang thiếu thốn và tập nói lời tạ ơn thay vì than phiền. Con xin dành ít phút thinh lặng để tự hỏi: Điều gì đang chiếm giữ trái tim con? Con đang đặt sự an toàn nơi Thiên Chúa hay nơi tiền bạc và những gì mình sở hữu? Con có biết đủ hay luôn cảm thấy thiếu? Con đã sử dụng những ân huệ Chúa ban để phục vụ người khác chưa? Xin Mẹ cầm tay con, dẫn con vào con đường nghèo khó của Tin Mừng, để tâm hồn con được tự do, đôi tay con được rộng mở và cuộc đời con chỉ còn một kho tàng duy nhất là chính Chúa.

Lạy Đức Maria Trinh Vương, Mẹ đã sống nghèo khó, khiêm nhường và hoàn toàn phó thác nơi Thiên Chúa. Xin dạy con biết sống đơn sơ giữa một thế giới chạy theo hưởng thụ; biết thanh thoát giữa những lời mời gọi tích lũy; biết chia sẻ giữa một xã hội còn nhiều bất công; biết tôn trọng người nghèo và nhận ra Chúa Giêsu nơi những người bé nhỏ. Xin giúp con không cậy dựa vào của cải chóng qua, nhưng đặt trọn niềm hy vọng nơi Thiên Chúa. Xin làm cho trái tim con trở nên trống rỗng khỏi tham lam, ích kỷ và kiêu căng, để được đầy tràn tình yêu, lòng thương xót và sự hiện diện của Chúa. Mẹ dạy con sống nghèo khó, để con hiểu rằng khi có Chúa, con có tất cả; và khi không có Chúa, dù sở hữu cả thế gian, lòng con vẫn mãi nghèo nàn.